Conta ve keçeler, motor/şanzıman yüzeyleri arasındaki sızdırmazlığı sağlar; yağ, antifriz ve yanma basıncının dışarı ya da birbirine karışmasını önler. Silindir kapak contası motorun en kritik sızdırmazlık elemanıdır.
Conta ve keçe aynı işi farklı koşullarda yapar. Conta STATİKTİR: birbirine cıvatalanan iki sabit yüzey arasındaki mikroskobik pürüzleri doldurur (silindir kapağı, supap kapağı, karter, manifold). Keçe DİNAMİKTİR: dönen bir mille sabit gövde arasını kapatır (krank ön/arka keçesi, eksantrik keçesi). Bu ayrım önemlidir — contayı sıkma torku tutar, keçeyi ise kendi dudağının mile yaptığı hassas temas.
En kritik olanı silindir kapağı contasıdır. Aynı anda üç farklı şeyi ayırması gerekir: 100 bar'ı aşan yanma basıncı, basınçlı antifriz ve basınçlı yağ — hepsi milimetreler yan yana. Modern motorlarda bu iş için MLS (çok katmanlı çelik) contalar kullanılır; ince paslanmaz çelik katmanların üzerindeki kabartmalar yay gibi davranır. MLS contalar, yüzey düzgünlüğüne eski kompozit contalardan çok daha duyarlıdır.
Silindir kapağı contalarının çoğunda bir de KALINLIK KADEMESİ vardır: contanın kenarındaki delik ya da çentik sayısı (1, 2, 3) kalınlığı belirtir. Doğru kademe, pistonun blok yüzeyinden ne kadar çıktığı ölçülerek seçilir. Yanlış kademe sıkıştırma oranını ve supap-piston boşluğunu değiştirir — 'takılan ama uymayan' contaların klasik sebebi budur.
Supap lastiği (supap keçesi) ayrı bir keçe ailesidir: supap sapıyla kılavuzu arasından yanma odasına yağ kaçmasını engeller. Sertleştiğinde araç uzun süre durup çalıştırıldığında egzozdan mavi duman gelir — kaçan yağ gece boyunca yanma odasında biriktiği için.
Belirtinin kendisi kadar SEBEBİ de önemlidir — aşağıdaki her madde, o belirtinin arkasında ne olduğunu söyler.
En sık sızdıran yerler supap kapağı contası ve karter contasıdır. Sızıntının kaynağını bulmak için motorun temizlenip birkaç gün sonra bakılması gerekir; yağ aşağı aktığı için görünen nokta neredeyse hiçbir zaman kaynak değildir.
Silindir kapağı contası antifrizi yanma odasına kaçırıyordur. Sabah ilk çalıştırmada yoğun olup ısınınca azalan buhar normaldir (yoğuşma); sürekli ve tatlı kokan yoğun beyaz duman değildir.
Yağa antifriz karışmıştır. DİKKAT: yalnız kapak altında hafif köpük, kısa mesafe kullanan araçlarda yoğuşmadan olabilir ve normaldir. Çubuğa da bulaşmışsa ve yağ kıvamı bozulmuşsa kapak contası ciddi şüphedir.
Yanma gazı soğutma devresine kaçıyordur — kapak contasının en kesin belirtilerinden biri. Motor soğukken kapağı açıp rölantide depoya bakıldığında düzenli kabarcıklar görülür.
Yanma gazı devreye kaçtıkça hava kilidi oluşur ve dolaşım bozulur. Antifriz eksilmesiyle birlikte görülüyorsa kapak contası şüphesi güçlüdür.
Supap lastikleri (supap keçeleri) sertleşmiştir; motor dururken yağ supap kılavuzundan yanma odasına sızmıştır. Segman aşınmasından ayırt edici özelliği, dumanın birkaç saniyede kaybolmasıdır.
Buradaki aralıklar yaygın uygulamayı yansıtır; bağlayıcı olan aracınızın bakım kılavuzudur. Motor ve donanıma göre değerler değişebilir.
Conta motor koduna birebir uymalı; çok katlı çelik (MLS) kapak contaları ve orijinal eşi keçeler (Elring, Victor Reinz, Corteco) ısı ve basınca daha dayanıklıdır.
Silindir kapağı contası tek bir parça değildir; kenarındaki delik/çentik sayısıyla kalınlık kademeleri vardır. Doğru kademe, piston çıkıntısı ölçülerek seçilir. 'Aynı motor' diye rastgele kademe almak sıkıştırma oranını bozar.
Setler üst takım (kapak ve üstü), alt takım (karter/keçeler) ve komple takım olarak satılır. Yapılacak işi bilmeden set almak ya eksik parça ya gereksiz maliyet demektir.
Elring, Victor Reinz, Ajusa, Payen gibi markalar zaten çoğu motorun fabrika tedarikçisidir. Contada ekonomi yapmanın karşılığı yoktur: parça ucuz, işçilik pahalıdır — ikinci kez sökmek maliyeti ikiye katlar.
Birçok modern motor kâğıt conta yerine sıvı conta (silikon) ister. İki nokta kritiktir: aracın istediği tipi kullanın ve mutlaka 'düşük buharlaşmalı / oksijen sensörü uyumlu' olanı seçin — yanlış silikon, buharlaşıp lambda sensörünü zehirler. Fazla sürülen silikon ise içeri taşıp yağ süzgecini tıkar.
Tork+açı ile sıkılan uzayan tip civatalar tek kullanımlıktır. Conta setiyle birlikte civata seti de sipariş edilmelidir.
Marka ve model çoğu zaman yetmez — aynı modelin farklı motorları farklı parça kullanır. Otiva'da uyum verisi motor kodu seviyesinde çalışır: şasi (VIN) numaranızı girin, aracınızı ve motorunuzu çözelim; listelenen conta & keçe ürünleri yalnızca sizin motorunuza uyanlar olsun.
İstatistiksel olarak en sık sızdıran yerler supap kapağı contası ve karter contasıdır — ikisi de silindir kapağı contasına göre çok daha ucuz ve kolay işlerdir. 'Conta patladı' denince akla hemen silindir kapağı contası gelir ama sızıntıların çoğu o değildir. Kaynağı bulmanın tek doğru yolu motoru temizleyip birkaç gün sonra tekrar bakmaktır; yağ aşağı aktığı için ıslak gördüğünüz nokta neredeyse hiçbir zaman kaynak değildir.
Dört belirtiye bakılır: egzozdan sürekli, tatlımsı kokulu yoğun beyaz duman; antifrizin sebepsiz eksilmesi; genleşme deposunda motor çalışırken düzenli kabarcık; ve yağ çubuğunda kahverengi mayonezleşme. Kesin teşhis için soğutma devresine yanma gazı testi (karbon testi) yapılır — birkaç dakika sürer ve tahmin yürütmeyi bitirir.
Panik etmeyin — çoğu zaman hayır. Yalnızca kapağın altında hafif, krem gibi bir köpük varsa ve yağ çubuğu temizse, bu genelde yoğuşmadır: kısa mesafe kullanılan ve motorun tam ısınmadığı araçlarda havadaki nem kapağın soğuk yüzeyinde birikir. Endişe edilecek durum, mayonezin yağ çubuğuna da bulaşması, antifrizin eksilmesi ve yağ seviyesinin artmasıdır.
Üç şey atlanmamalı. Birincisi kök sebep: conta genelde aşırı ısınma yüzünden gider; termostat, devirdaim, radyatör ve fan kontrol edilmeden yenisi de aynı yoldan gider. İkincisi silindir kapağının düzlüğü ölçülmeli, çarpıksa planyalanmalıdır. Üçüncüsü kapak civataları — tork+açı ile sıkılan uzayan tip civatalar tek kullanımlıktır, mutlaka yenilenir.
Kalıcı olarak hayır. Bu ürünler soğutma devresinde dolaşıp küçük bir kaçağı geçici olarak tıkayabilir; aracı satmadan önce belirtiyi maskelemek dışında bir işe yaramaz. Aynı madde radyatörün ince kanallarını, kalorifer peteğini ve termostatı da tıkayabilir — yani gerçek onarımı daha pahalı hâle getirir.
Zamanlamasına bakın. Uzun süre duran araç çalıştırıldığında birkaç saniye mavi duman gelip sonra kesiliyorsa supap lastikleri (supap keçeleri) sertleşmiştir — yağ, motor dururken supap kılavuzundan sızmıştır. Duman sürekliyse, özellikle gaza yüklenince ve yokuşta artıyorsa ve yağ dolum kapağı açıldığında karter basıncı hissediliyorsa şüphe segmanlardadır. Supap lastiği çok daha ucuz bir iştir; bu ayrım maliyeti kat kat değiştirir.
Otiva kataloğunda 1.355 conta & keçe ürünü listeleniyor. Aracınızı seçin ya da şasi numaranızı girin; yalnız motorunuza uyan parçaları gösterelim.