Krank mili, pistonların doğrusal hareketini dönme hareketine çeviren ana motor milidir; volan ve kasnak üzerinden gücü aktarır. Ana ve kol yatakları üzerinde yağ filmiyle döner.
Krank mili, pistonların doğrusal hareketini dönme hareketine çevirir ve motorun ürettiği gücü volana taşır. Ana yatakları ve kol yatakları üzerinde döner, ancak metal metale temas etmez: yağ pompasının bastığı basınçlı yağ, mil ile yatak arasında mikron kalınlığında bir film oluşturur ve mil bu filmin üzerinde yüzer (hidrodinamik yağlama). Yağ basıncı kesildiği anda bu film çöker ve yataklar saniyeler içinde sarar — motor yağının neden bu kadar kritik olduğunun teknik cevabı budur.
Krank kasnağı çoğu araçta basit bir kasnak DEĞİLDİR: iki metal halka arasına vulkanize edilmiş kauçuk katmandan oluşan bir burulma titreşim damperidir (harmonic balancer). Her ateşlemede krank mili burulur ve geri yaylanır; bu titreşim sönümlenmezse mil yorulup kırılır. Kauçuk katman yaşlanıp ayrıldığında dış halka iç göbeğe göre kayar — hem kayış hizası bozulur hem damper görevini bırakır.
Krank sensörü (konum sensörü), miller üzerindeki dişli halkanın geçişini okuyup ECU'ya motorun tam olarak nerede olduğunu söyler. Ateşleme ve enjeksiyon zamanlaması bu sinyale bağlıdır; sinyal kesilirse motor derhal stop eder ve marş basmasına rağmen çalışmaz.
Belirtinin kendisi kadar SEBEBİ de önemlidir — aşağıdaki her madde, o belirtinin arkasında ne olduğunu söyler.
Ana yatak ya da kol yatağı boşluk yapmıştır — motorun en ağır arızalarından biridir. Ses yükle ve devirle artar. Bu noktada motor derhal durdurulmalı, sürüşe devam edilmemelidir.
Damperin kauçuk katmanı ayrılmıştır. Kasnak üzerindeki zamanlama işareti gerçek konumdan kaymış olur — bu, teşhiste yanlış zamanlama ölçümüne bile yol açar.
Damper ayrıldığı için kasnak kanalı hizadan çıkmıştır. Yalnız kayış değiştirmek sorunu çözmez.
Krank ön keçesi sızdırıyordur. Sızan yağ triger kayışına ulaşırsa kayışın kauçuğunu bozar; bu yüzden keçe sızıntısı triger için acil bir konudur.
Krank arka keçesi sızdırıyordur. Yağ debriyaj diskine bulaşırsa debriyaj kaçırmaya başlar — şanzıman sökülmüşken keçenin yenilenmesinin sebebi budur.
Krank sensörü sinyal vermiyordur; ECU motorun konumunu bilmediği için ateşleme ve enjeksiyonu keser. Sensör ısındığında arıza verip soğuyunca çalışması bu parçanın klasik davranışıdır.
Buradaki aralıklar yaygın uygulamayı yansıtır; bağlayıcı olan aracınızın bakım kılavuzudur. Motor ve donanıma göre değerler değişebilir.
Krank, kasnak ve yataklar motor koduna ve taşlama ölçüsüne (standart/0.25/0.50) göre seçilir. İşçilik uzmanlık ister; orijinal eşi yatak (Kolbenschmidt, Mahle) tercih edin.
Aracınız burulma damperli kasnakla çıktıysa, ucuz tek parça (katı) bir kasnak takmayın. Damper motorun burulma titreşimini söndürmek için vardır; kaldırıldığında titreşim krank milini yorar ve mil kırılabilir. Bu, 'sadece bir kasnak' sanılan parçanın en pahalı yanılgısıdır.
Krank ön keçesi triger setiyle, arka keçe debriyaj işiyle birlikte değişir. Parça çok ucuz, işçilik çok pahalıdır; ikinci kez sökmek maliyeti katlar.
Krank sensörleri indüktif ve Hall tipi olarak ayrılır; soket ve kablo boyu araca özeldir. OE marka (Bosch, Delphi, Hella) sensörler ısındığında sinyal kaybetme sorununu yaşatmaz — ucuz sensörlerin klasik arızası tam da budur.
Krank yatağı değişimi, yatak boşluğunun plastigauge ile ölçülmesini ve cıvataların tork+açı ile sıkılmasını gerektirir. Ölçüsüz yapılan yatak işi motoru birkaç bin km içinde geri getirir.
Marka ve model çoğu zaman yetmez — aynı modelin farklı motorları farklı parça kullanır. Otiva'da uyum verisi motor kodu seviyesinde çalışır: şasi (VIN) numaranızı girin, aracınızı ve motorunuzu çözelim; listelenen krank ürünleri yalnızca sizin motorunuza uyanlar olsun.
Bu, bu kategorideki en pahalı yanlış inanıştır. Çoğu araçta krank kasnağı aslında bir burulma titreşim damperidir: iki metal halka arasına vulkanize edilmiş kauçuk katman, her ateşlemede krankın burulup geri yaylanmasını söndürür. Damperi olmayan katı bir kasnak takarsanız bu titreşim sönümlenmez; krank mili yorulur ve kırılabilir. Aracınız damperli kasnakla çıktıysa damperli takın.
Motoru derhal durdurun ve çalıştırmayın. Devirle ve yükle artan derin bir vuruntu, ana ya da kol yatağının boşluk yaptığını gösterir; yağ filmi çökmüştür. Sürüşe devam etmek, yatak değişimiyle kurtarılabilecek bir motoru krank taşlaması ya da komple motor gerektiren bir hasara çevirir. Araç çekiciyle götürülmelidir.
Bu, krank sensörünün ders kitabı davranışıdır. Sensörün içindeki sargı ısındığında direnç değiştirip sinyali kesiyordur; motor soğuyunca sinyal geri gelir ve araç yeniden çalışır. Marş basıyor ama motor tutmuyorsa ve arıza aralıklıysa ilk bakılacak yerlerden biri budur.
Ön keçe için evet — sızan yağ triger kayışına ulaşırsa kauçuğu bozar ve kayış kopabilir; çakışmalı motorda bunun bedeli motorun içidir. Arka keçe sızıntısı ise debriyaj diskine bulaşıp debriyajın kaçırmasına yol açar. İkisi de tek başına küçük parçalardır ama bulundukları yer sebebiyle geciktirilmemelidir.
Evet, motor revizyonunda taşlanır: yüzeyi belirli bir ölçü altına (örneğin 0,25 mm) indirilerek düzeltilir ve buna uygun ölçü altı yataklar takılır. Ancak bu, aracın değeri ve motorun genel durumu hesaplanarak verilen bir karardır; yataklarının sardığı bir motorda genelde krank tek başına değil, komple revizyon gündeme gelir.
Otiva kataloğunda 494 krank ürünü listeleniyor. Aracınızı seçin ya da şasi numaranızı girin; yalnız motorunuza uyan parçaları gösterelim.