Ateşleme bobini, akünün 12 voltunu bujinin kıvılcım atması için gereken on binlerce volta yükselten transformatördür; her silindirin ateşlemesini besler. Zayıflayınca kıvılcım yetersiz kalır.
Ateşleme bobini bir yükseltici transformatördür: aküden gelen 12 volt'u, primer sargıdaki akım aniden kesildiğinde sekonder sargıda 20.000–40.000 volt'a çıkarır. Bu voltaj olmadan kıvılcım bujinin elektrotları arasındaki boşluğu ve silindir içindeki sıkıştırılmış karışımın direncini aşamaz.
Modern motorlarda her silindirin üstünde ayrı bir bobin bulunur (COP — coil on plug); distribütör ve buji kablosu ortadan kalkmıştır. Bu tasarım kayıpları azaltır ama bobini motorun en sıcak bölgesine yerleştirir — ısı, bobin arızasının bir numaralı sebebidir.
Bobinin ömrünü en çok yoran şey aşınmış bujidir. Buji elektrot aralığı açıldıkça kıvılcım için gereken voltaj yükselir; bobin sürekli sınırda çalışır, sargı izolasyonu ısınır ve zamanla delinir. Bu yüzden geciken buji bakımının faturası çoğu zaman bobin olarak kesilir.
Belirtinin kendisi kadar SEBEBİ de önemlidir — aşağıdaki her madde, o belirtinin arkasında ne olduğunu söyler.
ECU tek silindire ait tekleme kodu (örneğin P0301 = 1. silindir) kaydeder. Bobinler yer değiştirilip kodun takip edip etmediğine bakmak, en hızlı ve en kesin teşhistir.
Sürekli yanan lambadan farklıdır: yanıp sönen lamba aktif tekleme demektir ve yanmamış yakıt katalizörü eritiyor olabilir. Araç durdurulmalı, çekiciyle götürülmelidir.
Bobinin sargı izolasyonu ısıyla genleşip kaçak yapıyordur. Klasik 'sıcakken teklemesi, soğukken normal olması' tablosu bobini işaret eder.
Yük altında silindir basıncı arttığı için gereken voltaj yükselir; zayıflamış bobin bu noktada kıvılcım atlatamaz.
Ateşlenmeyen karışım silindirden yanmadan çıkıyordur. Aynı yakıt katalizöre gider ve orada yandığı için katalizörü aşırı ısıtır.
Yüksek voltaj gövdeden şasiye kaçıyordur. Karanlıkta motor çalışırken görülebilen mor kıvılcım sızıntısı kesin bulgudur.
Buradaki aralıklar yaygın uygulamayı yansıtır; bağlayıcı olan aracınızın bakım kılavuzudur. Motor ve donanıma göre değerler değişebilir.
Bobin motor tipine ve soketine göre seçilir (kalem bobin/blok bobin). Orijinal eşi (Bosch, NGK, Delphi) bobinlerle birlikte bujiler de yenilenirse ateşleme tam sağlığa kavuşur.
Aynı modelin farklı motorlarında bobin tipi, soketi ve sekonder direnci değişir. Fiziksel olarak takılan her bobin doğru bobin değildir; OEM referansı ya da motor-kesin uyum verisiyle seçin.
Bosch, Denso, NGK, Delphi, Valeo çoğu aracın fabrika tedarikçisidir. Bobin, ekonomik parçanın en sık geri döndüğü kategorilerden biridir: ucuz bobinlerin reçine kalitesi motorun ısıl döngüsüne dayanmaz ve genelde ilk yaz aylarında delinir.
Bobin arızasının sebebi çoğu zaman aşınmış bujidir. Bujiyi yenilemeden bobin takmak, yeni bobini aynı sınır koşullarına mahkûm eder.
Supap kapağı contası sızdırıp bobin kuyusunu yağla dolduruyorsa, bobin değişimi geçici çözümdür. Conta yenilenmeden takılan bobin yağın içinde çalışır.
Yüksek km'li araçta tek bobin arıza verdiyse diğerleri de yolun sonundadır. Set fiyatı genelde tek tek almaktan avantajlıdır ve tekrarlayan servis ziyaretini önler.
Marka ve model çoğu zaman yetmez — aynı modelin farklı motorları farklı parça kullanır. Otiva'da uyum verisi motor kodu seviyesinde çalışır: şasi (VIN) numaranızı girin, aracınızı ve motorunuzu çözelim; listelenen ateşleme bobini ürünleri yalnızca sizin motorunuza uyanlar olsun.
Planlı bir aralığı yoktur; bobin arıza verene kadar kullanılır ve çoğu 100.000 km'nin üzerine çıkar. Ömrünü en çok kısaltan etken, geciken buji bakımıdır: aralığı açılmış buji bobini sürekli sınır voltajda çalıştırır ve sargı izolasyonunu yorar.
Teknik olarak yalnızca arızalı olan değişebilir. Ancak yüksek km'li bir araçta tüm bobinler aynı yaşta ve aynı ısıl yüktedir; biri gittiyse diğerleri de yolun sonundadır. Tekrarlayan servis ziyaretinden kaçınmak için takım değişimi sık tercih edilir.
En hızlı yöntem arıza kodudur: ECU teklemenin hangi silindirde olduğunu söyler (örneğin P0302 = 2. silindir). Doğrulamak için şüpheli bobin başka bir silindire takılır; kod da o silindire taşındıysa sorun bobindedir, aynı silindirde kaldıysa buji, enjektör veya kompresyon tarafına bakılır.
Dolaylı olarak evet. Ateşlenmeyen yakıt egzoza gider ve katalizörde yanar; katalizör aşırı ısınıp eriyebilir — bu, bobinin kendisinden kat kat pahalı bir onarımdır. Motor arıza lambası yanıp sönüyorsa aktif tekleme var demektir, araçla yola devam edilmemelidir.
Evet, en azından o silindirin bujisi. Bobin arızasının kök sebebi genelde aşınmış bujidir; bujiyi bırakıp yalnızca bobin takmak yeni bobini aynı aşırı yüke mahkûm eder. Pratikte buji takımını birlikte yenilemek doğru olandır.
Otiva kataloğunda 269 ateşleme bobini ürünü listeleniyor. Aracınızı seçin ya da şasi numaranızı girin; yalnız motorunuza uyan parçaları gösterelim.