Gergi (rulman/kütük), triger ya da kanallı kayışın doğru gerginlikte kalmasını sağlar; kayışın atlamasını ve titremesini önler. Otomatik gergiler yaylı mekanizmayla gerginliği sürekli ayarlar.
Gergi, kayışın gerginliğini çalışma ömrü boyunca doğru aralıkta tutar. Bu bir denge işidir: gevşek kayış dişten atlar ve supap zamanlaması kayar; aşırı gergin kayış ise hem kendi ömrünü hem üzerinde döndüğü rulmanların ve devirdaimin yataklarını tüketir. Kayış ısındıkça ve zamanla uzadıkça bu gerginliğin sabit kalması gerekir — gerginin tek işi budur.
İki tip vardır. Manuel (eksantrik ayarlı) gergide gerginlik montajda bir aparatla ayarlanır ve kilitlenir; ayarı ustanın doğru yapması şarttır. Otomatik gergide ise bir yay ya da hidrolik piston gerginliği kendisi korur; üzerindeki gösterge/işaret pencereden görülür ve montaj sonrası bu işaretin doğru konumda olması gerekir.
Gergi rulmanı ile kılavuz rulmanı karıştırılır ama görevleri farklıdır: gergi rulmanı kayışa kuvvet uygular, kılavuz rulmanı yalnızca kayışın yolunu belirler ve sarım açısını artırır. İkisi de aynı yatak ömrüne sahiptir ve ikisi de sette gelir.
Triger ZİNCİRİ olan motorlarda gergi hidroliktir: motor yağı basıncıyla çalışır ve bir plastik pabucu zincire bastırır. Bu yüzden zincir gerginin sağlığı doğrudan yağ bakımına bağlıdır — düşük yağ basıncı ya da tıkanmış gergi süzgeci, soğuk çalıştırmada o meşhur zincir tıkırtısını üretir.
Belirtinin kendisi kadar SEBEBİ de önemlidir — aşağıdaki her madde, o belirtinin arkasında ne olduğunu söyler.
Gergi ya da kılavuz rulmanının yatağı bitmiştir. Ses devirle orantılı değişir. Kayışın kendisi sessizdir — triger bölgesinden gelen ses neredeyse her zaman bir rulmandan gelir.
Zincirli motorlarda hidrolik gergi, motor dururken içindeki yağı boşaltmıştır ve basınç oluşana kadar zinciri gevşek bırakır. Geciken yağ değişimi ve yanlış viskozite bu süreyi uzatır; kalıcılaşırsa gergi ve kızaklar değişmelidir.
Kılavuz ya da gergi rulmanı hizadan çıkmıştır; kayış kasnak üzerinde yana yürüyordur. Yalnız kayışı değiştirmek sorunu birkaç bin km sonra geri getirir.
Gerginin yayı yorulmuş ya da hidrolik pistonu basınç tutmuyordur. İşaret penceresi tam da bunu görmek için vardır.
Kayış/zincir uzamış ya da gergi kaçırmış, eksantrik konumu krank'a göre kaymıştır. Sensör değiştirmeden önce mutlaka zamanlama kontrol edilmelidir.
Buradaki aralıklar yaygın uygulamayı yansıtır; bağlayıcı olan aracınızın bakım kılavuzudur. Motor ve donanıma göre değerler değişebilir.
Gergiyi tek başına değil, triger ya da kanal kayışı setiyle birlikte değiştirin. Orijinal eşi (INA, SKF, Gates, Dayco) gergiler doğru yay kuvveti ve rulman ömrü verir.
Kayış, gergi ve kılavuz rulmanları birlikte tasarlanır ve birlikte yorulur. Set (kit) almak hem uyum sorununu ortadan kaldırır hem tek tek almaktan ucuza gelir.
Aynı model içinde farklı motorların gergisi farklıdır; hatta aynı motorun üretim tarihine göre revizyonu olabilir. OEM referansı ya da motor-kesin uyum verisiyle seçin.
INA, SKF, Gates, Contitech, Dayco bu parçaların fabrika tedarikçileridir. Rulmanın yatak kalitesi ve yayın kuvvet eğrisi kâğıt üstünde görünmez; ucuz gerginin bedeli motorun tamamı olabilir.
Devirdaim aynı kayışla dönüyorsa set + devirdaim paketini tercih edin. İşçiliğin tamamı zaten sökmededir.
Marka ve model çoğu zaman yetmez — aynı modelin farklı motorları farklı parça kullanır. Otiva'da uyum verisi motor kodu seviyesinde çalışır: şasi (VIN) numaranızı girin, aracınızı ve motorunuzu çözelim; listelenen eksantrik gergi ürünleri yalnızca sizin motorunuza uyanlar olsun.
Doğru yaklaşım tersidir: ikisi de değişir. Kayış ve gergi aynı ömre sahiptir ve işçiliğin tamamı zaten sökmededir. Gergiyi değiştirip 'iyi görünen' eski kayışı bırakmak, birkaç bin km sonra tüm işçiliğin tekrarlanması riskini alır. Triger her zaman set olarak yenilenir.
Kayışın kendisi sessizdir. Triger bölgesinden gelen uğultu, cıyırtı ya da hırıltı neredeyse her zaman bir rulmandan gelir: gergi rulmanı, kılavuz rulmanı ya da (aynı kayışla dönüyorsa) devirdaimin rulmanı. Ses devirle orantılı değişiyorsa kaynak buradadır ve geciktirilmemelidir — kilitlenen bir rulman kayışı koparır.
Zincirli motorlarda birkaç saniyelik hafif tıkırtı, hidrolik gerginin yağ basıncını beklemesinden kaynaklanabilir ve yaygındır. Ancak bu ses uzuyorsa, her çalıştırmada geliyorsa ya da yanında zamanlama arıza kodu varsa gergi basınç tutmuyor ve zincir uzamış demektir. Geciken yağ değişimi ve yanlış viskozite bu arızanın en büyük hızlandırıcısıdır.
Manuel (eksantrik ayarlı) gergilerde ayar montajın normal bir parçasıdır, ancak yorulmuş bir rulmanı ayar kurtarmaz — yatak boşluğu ayarla kapanmaz. Otomatik gergilerde ise ayar diye bir şey yoktur; gerginlik yay/hidrolik tarafından korunur, gösterge işareti dışına çıkmışsa parça değişir.
Otiva kataloğunda 717 eksantrik gergi ürünü listeleniyor. Aracınızı seçin ya da şasi numaranızı girin; yalnız motorunuza uyan parçaları gösterelim.