V/kanallı kayış (aksesuar kayışı), krank kasnağından alternatör, devirdaim, direksiyon ve klima kompresörünü döndürür. Tek kayış birçok yardımcı sistemi beslediği için koparsa şarj ve soğutma durur.
V (kanallı/serpantin) kayışı, krank kasnağından aldığı hareketi yardımcı ünitelere dağıtır: alternatör, hidrolik direksiyon pompası, klima kompresörü ve birçok motorda devirdaim. Triger kayışıyla karıştırılmamalıdır — triger supap zamanlamasını taşır ve koparsa motor hasar görür; V kayışı yardımcıları döndürür ve koparsa motor mekanik olarak zarar görmez ama araç birkaç dakika içinde kullanılamaz hâle gelir.
Modern araçlarda tek bir uzun kanallı kayış (serpantin) tüm üniteleri birden döndürür. Kayış, kasnaklara dişleriyle değil SÜRTÜNMEYLE tutunur; bu yüzden doğru gerginlik ve doğru hiza her şeydir. Gerginliği otomatik gergi (yaylı) sağlar, bazı araçlarda ise sabit ayarlı bir gergi vardır.
Kayışın koptuğunda ne olacağı, üzerinde ne olduğuna bağlıdır. Alternatör durur (şarj ışığı yanar, araç aküyle birkaç km gider), hidrolik direksiyon durur (direksiyon aniden ağırlaşır — hız yapan bir araçta tehlikelidir) ve eğer devirdaim de bu kayışla dönüyorsa motor dakikalar içinde hararet yapar. Bu son ihtimal, V kayışını 'basit bir kayış' olmaktan çıkarır.
Bazı modern araçlarda gergisiz, elastik (stretch-fit) kayış kullanılır: kayış kendi esnekliğiyle gerginliği sağlar, özel bir aparatla takılır ve TEKRAR KULLANILAMAZ. Bu kayışı sökmek genelde kesmek demektir.
Belirtinin kendisi kadar SEBEBİ de önemlidir — aşağıdaki her madde, o belirtinin arkasında ne olduğunu söyler.
Kayış kasnak üzerinde kayıyordur. Sebep gevşek gergi, kayışın parlaması ya da kasnağa bulaşan yağdır. Yük bindiğinde (direksiyon, klima) belirginleşmesi tipiktir.
Kauçuk yaşlanmıştır. Kanal diplerindeki paralel çatlaklar normal yaşlanmadır; kanalın koptuğu ya da kenardan lif döküldüğü kayış geciktirilmemelidir.
Kayış uzun süre kaymıştır; sürtünme yüzeyi sertleşip parlamıştır. Bu kayış artık tutunamaz, gergiyi ayarlamak kurtarmaz.
Kayış kopmuştur. Devirdaim de bu kayışla dönüyorsa araç birkaç dakika içinde hararet yapacaktır — derhal durun.
Otomatik gerginin yayı yorulmuş ya da rulmanı bitmiştir. Kayışın rölantide görünür biçimde titremesi (dalgalanması) gerginin kuvvet veremediğini gösterir.
Kasnaklar arasında hiza kaçmıştır; kayış yan yüzeyinden aşınıyordur. Yeni kayış takmak sorunu geri getirir — hizanın kaynağı (genelde bir kasnak ya da damperi ayrılmış krank kasnağı) bulunmalıdır.
Buradaki aralıklar yaygın uygulamayı yansıtır; bağlayıcı olan aracınızın bakım kılavuzudur. Motor ve donanıma göre değerler değişebilir.
Kayışın kanal sayısı ve boyu birebir uymalı. Orijinal eşi (Gates, Contitech, Dayco) EPDM kayışlar ısı ve gerilmeye dayanıklıdır; gergisiyle set alınırsa ses ve titreşim önlenir.
Kayışlar kanal sayısı ve uzunlukla tanımlanır — 6PK1050 gibi bir kodda 6 kanal sayısını, 1050 ise milimetre cinsinden boyu verir. Aynı modelde klimalı ve klimasız araçların kayış boyu farklıdır; bazı araçlarda hidrolik direksiyonun olup olmaması da değiştirir. OEM referansıyla seçin.
Otomatik gergi kayışla aynı ömre sahiptir. İşçilik zaten aynı bölgede olduğu için gergiyi de yenilemek mantıklıdır; yorulmuş gergi yeni kayışı kısa sürede bitirir.
Gergisiz stretch-fit kayışlar tornavidayla zorlanarak takılmaz — bu, kayışın iç kordonunu koparır ve kayış birkaç gün içinde patlar. Özel montaj aparatı kullanılmalıdır.
Gates, Contitech, Dayco, Bosch bu parçanın fabrika tedarikçileridir. Ucuz kayışlarda kauçuk karışımı çabuk sertleşir ve kanal geometrisi tam oturmaz — sonuç erken cıyırtı ve kayma.
Marka ve model çoğu zaman yetmez — aynı modelin farklı motorları farklı parça kullanır. Otiva'da uyum verisi motor kodu seviyesinde çalışır: şasi (VIN) numaranızı girin, aracınızı ve motorunuzu çözelim; listelenen v / kanallı kayış ürünleri yalnızca sizin motorunuza uyanlar olsun.
Yaygın uygulama 60.000–90.000 km ya da 4–5 yıldır; kesin değer aracınızın bakım kılavuzundadır ve üreticiler arasında fark büyüktür. Km dolmasa da süre şartı geçerlidir — kauçuk kullanılmadan da sertleşip çatlar.
Çözmez, zarar verir. 'Kayış spreyi' sürtünmeyi geçici olarak artırıp sesi birkaç gün susturur, ancak kauçuğu yumuşatıp kayışın ömrünü kısaltır ve kasnaklara yapışkan bir tabaka bırakır. Cıyırtı bir arıza belirtisidir: kayış kayıyordur. Gerçek sebep genelde yorulmuş otomatik gergi, parlamış kayış, kasnaklar arası hiza kaçıklığı ya da kasnağa bulaşan yağdır. Ses susturulmaz, sebebi bulunur.
Hayır — triger kayışıyla karıştırmayın. V kayışı supap zamanlamasını taşımaz, yardımcı üniteleri döndürür; koptuğunda motor mekanik hasar görmez. Ancak araç kısa sürede kullanılamaz hâle gelir: alternatör durur (şarj ışığı yanar), hidrolik direksiyon aniden ağırlaşır ve — en önemlisi — devirdaim de bu kayışla dönüyorsa motor dakikalar içinde hararet yapar. Bu durumda derhal durmak gerekir.
En sık iki sebep var. Birincisi gergi: yorulmuş otomatik gergi yeni kayışı da kaydırır, kayış birkaç günde parlar ve ses geri gelir. İkincisi hiza: kasnaklardan biri (sıklıkla kauçuğu ayrılmış krank kasnağı) hizadan çıkmışsa kayış yan yürür ve öter. Bir de basit ama sık atlanan bir ihtimal var: kasnağa bulaşan yağ sızıntısı.
Hayır, tek kullanımlıktır. Stretch-fit kayışlar gerginliği kendi esnekliğiyle sağlar; bir kez gerilip sökülen kayış o gerginliği geri veremez. Ayrıca takarken özel aparat kullanılmalıdır — tornavidayla zorlamak kayışın iç kordonunu koparır ve kayış birkaç gün içinde patlar.
Otiva kataloğunda 394 v / kanallı kayış ürünü listeleniyor. Aracınızı seçin ya da şasi numaranızı girin; yalnız motorunuza uyan parçaları gösterelim.