Motor takozu, motoru şasiye bağlarken titreşim ve darbeleri sönümleyen kauçuk/hidrolik yastıktır; motorun sarsıntısını kabine geçmeden emer. Yıpranınca metal-metale temas başlar.
Motor takozu iki işi aynı anda yapar: motoru şasiye sabitler ve motorun titreşimini kabine geçmeden söndürür. Bu iki ihtiyaç birbirinin zıddıdır — sert bir bağlantı motoru iyi tutar ama titreşimi geçirir, yumuşak bir bağlantı titreşimi keser ama motorun tork altında hareket etmesine izin verir. Takoz, bu dengenin mühendislik çözümüdür.
Üç tip yaygındır. Klasik kauçuk takoz, metal gövde içine vulkanize edilmiş kauçuktur. Hidrolik takozun içinde iki hazne arasında dolaşan sıvı vardır; sıvının bir kanaldan geçmeye zorlanması titreşimi çok daha etkili söndürür — bu yüzden birçok modern araçta motorun ana takozu hidroliktir. Elektronik/vakumlu takozlar ise rölantide yumuşayıp yolda sertleşerek iki dünyanın da iyisini hedefler.
Motorun tork tepkisini karşılayan ayrı bir parça daha vardır: tork kolu (halk arasında 'köpek kemiği'). Motor gaz verildiğinde krank yönünün tersine dönmeye çalışır; bu kolu tutan burçlar bittiğinde araç kalkışta ve gaz kesmede tok bir darbe verir. Sürücü bunu çoğu zaman şanzıman ya da debriyaj sorunu sanır.
Belirtinin kendisi kadar SEBEBİ de önemlidir — aşağıdaki her madde, o belirtinin arkasında ne olduğunu söyler.
Takozun sönümü kaybolmuştur; motor titreşimi doğrudan gövdeye geçiyordur. Klimayı açtığınızda (motor yükü artınca) belirginleşmesi tipiktir.
Motor tork uygulandığında yerinde duramıyordur. Genelde suçlanan şanzımandır; oysa kaynak takoz veya tork koludur.
Tork kolunun burçları bitmiştir. Motor ileri-geri salınıyor ve hareket sonunda metal metale vuruyordur.
Takozun içindeki sıvı boşalmıştır; artık sıradan bir kauçuk parçadan farkı yoktur. Dışarıdan sağlam görünse de görevini yapmıyordur.
Takoz mekanik olarak da yolun sonundadır. Kauçuğun metal gövdeden ayrıldığı takozlarda motor birkaç santim oynayabilir.
Klasik atölye kontrolü: el freni çekiliyken kısa gaz verildiğinde motorun bir-iki santimden fazla zıplaması takozların bittiğini gösterir.
Buradaki aralıklar yaygın uygulamayı yansıtır; bağlayıcı olan aracınızın bakım kılavuzudur. Motor ve donanıma göre değerler değişebilir.
Takozu takım olarak değerlendirin; tek yıpranmış takoz diğerlerini de zorlar. Hidrolik takozlu araçta hidrolik eşini kullanın; orijinal eşi (Lemförder, Febi, Meyle) kauçuk sertliği doğru olmalı.
Aracınızın ana takozu hidrolikse, içi dolu kauçuk bir muadil ilk bakışta 'daha sağlam' görünür ve daha ucuzdur. Bedeli konfordur: rölanti titreşimi ve motor uğultusu belirgin biçimde artar. Aracın orijinalinde hangi tip varsa o takılır.
Sağ (motor), sol (şanzıman) ve arka/alt (tork kolu) takozlar tamamen farklı parçalardır; ayrıca aynı modelin farklı motor ve şanzıman kombinasyonlarında değişirler. OEM referansı ya da motor-kesin uyum verisiyle seçin.
Lemförder, Febi, Meyle, Corteco gibi markalarda kauçuk karışımı üreticinin sertlik değerine göre üretilir. Ucuz takozlarda kauçuk ya çok sert (titreşim geçirir) ya çok yumuşaktır (motor oynar, kısa sürede yırtılır).
Biri bittiyse diğerleri de zorlanmıştır. Sökme işçiliği zaten yapılırken hepsinin durumuna bakılması, birkaç ay sonra tekrar servise gelmeyi önler.
Marka ve model çoğu zaman yetmez — aynı modelin farklı motorları farklı parça kullanır. Otiva'da uyum verisi motor kodu seviyesinde çalışır: şasi (VIN) numaranızı girin, aracınızı ve motorunuzu çözelim; listelenen motor takozu ürünleri yalnızca sizin motorunuza uyanlar olsun.
Planlı bir aralığı yoktur; pratikte 100.000–150.000 km bandında sorun çıkarması yaygındır. Ancak belirleyici olan km değil, ısı ve yağdır: motor bölmesinin sıcaklığı kauçuğu sertleştirir, sızan motor yağı ise kauçuğu doğrudan çözer. Yağ sızıntısı olan bir araçta takozlar çok daha erken gider.
İkisi de aynı hissi verebilir ve maliyetleri çok farklıdır. Ayırt etmenin pratik yolu: el freni çekiliyken kaput açık şekilde kısa gaz verildiğinde motor bir-iki santimden fazla zıplıyorsa takozlar bitmiştir. Ayrıca darbe yalnız vitese takarken ve gaz kesip verirken geliyorsa (yani debriyaj hiç kullanılmadan da) kaynak büyük olasılıkla takoz ya da tork kolu burcudur. Takoz, debriyaj setinin küçük bir kesri fiyatındadır — önce ona baktırın.
Fiziksel olarak çoğu zaman takılır, ama tavsiye edilmez. Hidrolik takozun içindeki sıvı, titreşimi kauçuğun yapamayacağı kadar etkili söndürür; bu yüzden birçok modern araçta motorun ana takozu hidrolik seçilmiştir. Kauçuk muadil daha ucuzdur ve 'daha sağlam' görünür, ancak rölanti titreşimi ve kabin uğultusu belirgin biçimde artar.
Hayır — takoz sık sebeplerden biridir ama tek değildir. Titreşim, motorun kendisi düzensiz çalıştığı için de olabilir: aşınmış buji, zayıflamış ateşleme bobini ya da emme kaçağı rölantiyi bozar. Ayırt etmek için önce motorun düzgün çalışıp çalışmadığına (tekleme kodu var mı) bakılır. Motor düzgün çalışıyor ama titreşim gövdeye geçiyorsa şüphe takozdadır.
Zorunlu değil ama mantıklı. Takozlar bir set olarak çalışır: biri bittiğinde motorun ağırlığı ve torku diğerlerine biner ve onların ömrü de kısalır. Sökme işçiliği zaten yapılıyorken hepsinin durumunu kontrol ettirin; sağlam olanı bırakmak sorun değildir, ancak sınırda olanı yerinde bırakmak birkaç ay sonra aynı servisi tekrarlatır.
Otiva kataloğunda 445 motor takozu ürünü listeleniyor. Aracınızı seçin ya da şasi numaranızı girin; yalnız motorunuza uyan parçaları gösterelim.