Külbütör (manivela kolu), eksantrik milinin hareketini supaplara ileterek onları açar; bazı motorlarda hidrolik ittiricilerle supap boşluğunu otomatik ayarlar. Aşınması supap zamanlamasını ve sesini etkiler.
Külbütör, eksantrik milinin tırnağından aldığı hareketi supaba iletir. Bir kaldıraçtır: eksantriğin kısa hareketini supabın ihtiyacı olan açılma mesafesine çevirir. İki yaygın tasarım vardır — klasik külbütör kolu (bir uçta eksantrik, ortada mil, diğer uçta supap) ve parmak izleyici (roller finger follower): bir ucu hidrolik bir pivot üzerine oturan, ortasında eksantriğe basan rulmanlı bir parça.
Rulmanlı (roller) tip modern motorlarda standarttır çünkü sürtünmeyi belirgin biçimde azaltır. Ancak bir zayıflığı vardır: o küçük rulman bittiğinde parça sadece ses yapmaz, iğneleri dağılır ve metal parçacıkları yağ devresine karışır.
Külbütör tek başına düşünülemez: hidrolik supap iticisi (ya da hidrolik pivot) supap boşluğunu yağ basıncıyla otomatik olarak sıfırlar. Bu, önemli bir sonuç doğurur — hidrolik iticili motorlarda 'supap ayarı' diye bir bakım yoktur ve bu bölgeden gelen seslerin çoğu ayar değil, YAĞ sorunudur.
Belirtinin kendisi kadar SEBEBİ de önemlidir — aşağıdaki her madde, o belirtinin arkasında ne olduğunu söyler.
Ses, eksantrik hızında — yani motor devrinin yarısında — düzenli tekrarlanır. Hidrolik iticili motorlarda sebep genelde iticinin yağ tutamamasıdır, mekanik ayarlı motorlarda supap boşluğunun açılması.
Hidrolik itici, motor dururken içindeki yağı boşaltmıştır ve basınç oluşana kadar boşluk kalır. Birkaç saniye normaldir; uzuyorsa yağ basıncı, yağ viskozitesi ya da tıkanmış itici şüphesi vardır.
Bu tersine bir tablodur ve daha ciddidir: yağ ısınıp inceldiğinde basınç düşüyor ya da parçada gerçek bir mekanik boşluk var demektir. Rulmanlı külbütörün rulmanı dağılmaya başlamış olabilir.
Roller külbütörün iğneli rulmanı dağılmıştır. Bu noktada ses ikincil sorundur — dolaşan metal parçacıkları tüm motoru tehdit eder.
Külbütör supabı yeterince açmıyor ya da hiç açmıyordur (kırık külbütör, oturmamış pivot). Bir silindir düzgün nefes alamıyordur.
Buradaki aralıklar yaygın uygulamayı yansıtır; bağlayıcı olan aracınızın bakım kılavuzudur. Motor ve donanıma göre değerler değişebilir.
Külbütör ve ittirici motor koduna göre seçilir. Orijinal eşi parçalar doğru sertlik ve yağ kanalıyla erken aşınmayı önler; kapak contası birlikte yenilenmeli.
Klasik külbütör kolu ile parmak izleyici (roller) birbirinin yerine geçmez; ayrıca aynı motorun emme ve egzoz tarafında farklı parça kullanılabilir. OEM referansıyla seçin.
Biri yorulduysa diğerleri de aynı yağı ve aynı km'yi görmüştür. Kapak zaten sökülmüşken hepsini yenilemek, birkaç ay sonra aynı işçiliği tekrarlamaktan ucuzdur.
Ses genelde külbütörün kendisinden değil, boşluğu alamayan hidrolik iticiden gelir. Yalnız külbütörü değiştirip iticiyi bırakmak, sesin geçmemesinin en sık sebebidir.
INA, Febi, Ajusa gibi markalarda rulman ve yüzey sertleştirme kalitesi üreticinin standardındadır. Bu, dağıldığında motorun tamamını tehdit eden bir parça — ucuzuyla oynanacak yer değil.
Marka ve model çoğu zaman yetmez — aynı modelin farklı motorları farklı parça kullanır. Otiva'da uyum verisi motor kodu seviyesinde çalışır: şasi (VIN) numaranızı girin, aracınızı ve motorunuzu çözelim; listelenen külbütör ürünleri yalnızca sizin motorunuza uyanlar olsun.
Doğrudan parçaya atlamayın. Hidrolik iticili motorlarda bu sesin en sık sebebi külbütör değil, boşluğu alamayan hidrolik iticidir — ve iticinin tıkanma sebebi genelde geciken yağ değişimi ya da yanlış viskozitedir. Sıklıkla, doğru viskozitede temiz bir yağ bakımı ve birkaç yüz km sonra ses kesilir. Külbütör, bu ihtimaller elendikten sonra sıradadır.
Aracınızda hidrolik itici varsa 'ayar' diye bir işlem yoktur — boşluk yağ basıncıyla otomatik alınır ve ayarlanacak bir vida bulunmaz. Yalnızca mekanik ayarlı motorlarda supap/külbütör boşluğu ayarlanır ve bu, gerçekten boşluk açıldıysa sesi keser. Önce aracınızın hangi tip olduğunu öğrenin; bu tek bilgi gereksiz işçilikten kurtarır.
Birkaç saniye süren hafif bir tıkırtı yaygındır: hidrolik itici motor dururken yağını boşaltmıştır ve basıncın oluşmasını bekler. Ancak bu süre uzuyorsa, her çalıştırmada geliyorsa ya da ses ısındıkça artıyorsa durum farklıdır — o zaman yağ basıncı, yağ kalitesi ya da gerçek bir mekanik boşluk söz konusudur ve baktırılmalıdır.
Hayır ve bu kritik bir noktadır. Dağılan iğneli rulmanın metal parçacıkları yağla birlikte tüm motorda dolaşır: yataklara, yağ pompasına ve süzgece gider. Yalnız külbütörü değiştirip yola devam etmek, çok daha ağır bir yatak arızasının zeminini hazırlar. Karter açılıp temizlenmeli, süzgeç kontrol edilmeli ve yağ ile filtre mutlaka yenilenmelidir.
Otiva kataloğunda 108 külbütör ürünü listeleniyor. Aracınızı seçin ya da şasi numaranızı girin; yalnız motorunuza uyan parçaları gösterelim.